10 ارديبهشت

یادداشت؛ شیوه ها و فرهنگ نفوذ در مدارس و راهکارهای مقابله با آن؛ قسمت اول

پیش از پرداختن به هر چیزی، بهتر است ابتدا تعریفی از موضوع مورد بحث ارائه گردد. اگر بخواهیم در باب نفوذ در مدارس سخن بگوییم، می‎بایست ابتدائاً واژه‎ی «نفوذ» را مورد بررسی قرار دهیم. فرهنگ فارسی معین، نفوذ را «اثر کردن در چیزی» و یا «داخل شدن در چیزی» تعریف کرده است. لغت‎نامه دهخدا نفوذ را «گذشتن تیر از آنچه بدان آید» تعریف نموده است؛ به این معنی که تیر هنگام اصابت به هدف، از آن عبور کند.

اما فرهنگ فارسی عمید، تعریف دقیق‎تری را از این واژه ارائه داده است که می‎تواند به ما در موضوع مورد نظر، کمک قابل توجهی نماید. در این فرهنگ لغات، معنای نفوذ را این گونه خواهیم یافت؛ «فرو رفتن در چیزی»، «تاثیر گذاشتن بر کسی»، «راه یافتن پنهانی در گروهی یا جایی به منظور هدفی» و در نهایت «ورود به مکانی به وسیله‎ی غلبه و پیشروی».

اما نفوذ به آن معنایی که مد نظر ما است یعنی راه یافتن پنهانی در گروهی و یا جایی به منظور هدفی خاص را اولین بار مقام معظم رهبری وارد ادبیات فرهنگی – سیاسی جمهوری اسلامی ایران کردند. ایشان در دیدار فرماندهان گردان‎های بسیج سراسر کشور به صورت جدی به مبحث نفوذ پرداختند و تعریفی از نفوذ فردی و جریانی را ارائه دادند. ایشان نفوذ فردی را عبارت می‎دانند از: «[نفوذ یعنی] یک نفر را با چهره آرایش شده، بزک شده، با ماسک بفرستند در مجموعه شما، شما خیال کنید دوست است در حالی که او دوست نیست؛ تا او بتواند کار خودش را انجام بدهد» (4/4/1394).

اما نفوذ جریانی، نوع دیگری از نفوذ است که ایشان آن را چنین تعریف می‎کنند؛ «نفوذ جریانی یعنی شبکهسازی در داخل ملت؛ به وسیله پول و جاذبه‎های جنسی. اگر این نفوذ نسبت به اشخاص انجام بگیرد که اینها در سرنوشت کشور، سیاست کشور، آینده کشور تاثیری دارند، آرمان‎ها، ارزش‎ها، خواست‎ها و باورها تغییر پیدا خواهند کرد» (4/4/1394).

حال که تعریفی از نفوذ ارائه گردید باید به این نکته نیز توجه داشت که یکی از شاخصه‎های اصلی نفوذ که در برخی از تعاریف نیز وجود داشت، پنهانی و تدریجی بودن آن است. در حقیقت دشمن سعی دارد به صورت پنهانی و به صورت تدریجی در لایه‎های عمیق فرهنگی جامعه نفوذ کرده و آن را از درون تهی کند تا در نهایت تنها پوسته‎ای از فرهنگ اصیل اسلامی – ایرانی باقی بماند تا به راحتی بتوان آن را نیز در راستای اهداف امپریالیسم جهانی غرب تغییر داد.

مسئله مهم بعدی مدخل و محل این نفوذ است. هنگامی که از فرهنگ سخن می‎گوییم، بی‎شک بهترین ابزار جهت تغییر و یا فروپاشی آن، نفوذ است. نظام‎های سیاسی و اقتصادی بسیاری در طول تاریخ وجود داشته‎اند که سرانجام پس از مدتی به انتهای کار خود رسیدند و نابود شدند اما ابزار مهم برای نابودی و سرنگونی آنها، صرفا نفوذ نبوده است. بلکه جنگ، روابط سیاسی و هزاران مسئله دیگر در این امر دخیل بوده‎اند. با نگاهی به تاریخ ایران، مشاهده خواهیم کرد که هر گاه دشمن خاک ایران را تصرف کرده و سعی داشته است با توسل به زور فرهنگ این ملت را دستخوش تغییر قرار دهد، با مقاومت جدی خود مردم مواجه شده است. در حقیقت مقوله‎ی فرهنگ از سنخ دیگری است که تبدیل و تغییر آن جز با نفوذ و تغییر تدریجی ممکن نخواهد بود.

هنگامی که از فرهنگ سخن به میان می‎آید، از عادات، آداب، رسوم، زبان، نوع پوشش و از همه مهم‎تر دین نیز نام برده می‎شود. با دقت در گزاره‎های فوق (و سایر مؤلفه‎هایی که ذکر آنها از این مجال دور است) که اجزای تشکیل‎دهنده‎ی فرهنگ نیز هستند، متوجه خواهیم شد که یکی از مهم‎ترین گزاره‎ها که در حقیقت در حکم پاشنه آشیل فرهنگ محسوب می‎شود، دین می‎باشد.

اما نفوذ در فرهنگ و اجزای آن بخصوص مقوله‎ی دین، مجرا و مسیری خاص را می‎طلبد. آن چیزی که روح حاکم بر تمامی گزاره‎های مذکور می‎باشد و برخی آن را به اشتباه معادل خود فرهنگ دانسته‎اند، سبک زندگی است. در حقیقت دشمن برای اثرگذاری روی فرهنگ و اجزای تشکیل‎دهنده‎ی آن، لاجرم می‎بایست برای سبک زندگی مردم دارای فرهنگ مورد نظر، برنامه‎ریزی نماید و آن را مورد هدف خود قرار دهد.

سبک زندگی در حقیقت همان شیوه‎ی زیستن است و شامل آن چیزهایی است که متن زندگی ما را تشکیل می‎دهد؛ مانند «مسئله‎ی خانواده، ازدواج، نوع مسکن، نوع لباس، الگوی مصرف، نوع خوراک، نوع آشپزی، تفریحات، مسئله خط، مسئله‎ی زبان، مسئله‎ی کسب و کار، رفتار ما در محل کار، رفتار ما در دانشگاه، رفتار ما در مدرسه، رفتار ما در فعالیت سیاسی، رفتار ما در ورزش، رفتار ما در رسانه‎ای که در اختیار ما است، رفتار ما با پدر و مادر، رفتار ما با همسر، رفتار ما با فرزند، رفتار ما با رییس، رفتار ما با مرئوس، رفتار ما با پلیس، رفتار ما با مأمور دولت، سفرهای ما، نظافت و طهارت ما، رفتار ما با دوست، رفتار ما با دشمن، رفتار ما با بیگانه؛ اینها آن بخش‎های اصلی تمدن است که متن زندگی انسان است» (بیانات مقام معظم رهبری در دیدار جوانان استان خراسان شمالی 23/7/1391).

با دقت در جزء جزء موارد تشکیل دهنده‎ی سبک زندگی، متوجه خواهیم شد که چرا بهترین مدخل برای ورود و نفوذ موریانه‎ای دشمن، سبک زندگی است. در حقیقت سبک زندگی، به مثابه‎ی دروازه‎ی ورودی فرهنگ است که در صورت باز شدن آن به روی دشمن، دیگر نیازی به استفاده از جنگ و ابزار نظامی برای فتح شهر نیست.

نظردهی