هشدار

JUser: :_بارگذاری :نمی توان کاربر را با این شناسه بارگذاری کرد: 674

JUser: :_بارگذاری :نمی توان کاربر را با این شناسه بارگذاری کرد: 652

25 خرداد
به همت معاونت علمی مرکز تحقیقات؛

نشست «الگوی نظام سازی فقهی از دیدگاه شهید صدر» با حضور دکتر آقا‌مهدوی برگزار شد+تصاویر

نشست علمی «الگوی نظام سازی فقهی از دیدگاه شهید صدر» با حضور دکتر اصغر آقا‌مهدوی و ارائه احسان آهنگری به همت مرکز تحقیقات بسیج دانشگاه امام صادق (ع) برگزار شد.

به گزارش روابط عمومی مرکز تحقیقات بسیج دانشگاه امام صادق (علیه السلام) در ابتدا آهنگری به اهمیت روش‌ شناسی در تحقیقات و پژوهش‌‌های حوزه علوم انسانی اشاره کرد و مساله قابل بیان بودن و الگو پذیری روش را بسیار مهم دانست و در این خصوص اظهار داشت: شهید محمد باقر صدر را برجسته ترین متفکر و عالم اسلامی معاصر می‌دانیم که در این عرصه گوی سبقت را از دیگران ربوده و در هر زمینه‌‌ای که ورود کرد از جمله تفسیر موضوعی، نظام‌ سازی فقهی و روش ‌شناسی فقه یا اصول فقه، برای بررسی‌های علمی آن حوزه به بحث‌های بدیع در عرصه روش شناسی الگو پذیر پرداخته است و در عرصه نظام سازی فقهی تنها نظریه و الگو پرداز به شمار می رود.

وی با بیان اینکه نقطه عزیمت شهید صدر برای طرح این مساله توجه به احکام اسلامی مفردات پراکنده و بی‌ربط نبودن آنهاست ادامه داد: هر مجموعه از احکام در هر زمینه ای دارای سمت و سوی واحد بوده و کاشف از نظریه ای زیربنایی است و به نوعی با احکام فقهی در آن زمینه دارای رابطه علی و معمولی می باشند.

آهنگری اظهار داشت:مکتب در نگاه شهید صدر مجموعه نظریات اساسی و زیربنایی اسلام در عرصه ای معین از حیات اجتماعی است که احکام و قوانین تفصیلی اسلام در آن حوزه نتیجه آن نوع نگرش است و این مجموعه در پی هدایت جامعه به سوی اهداف متعالی خویش است. برای مثال مکتب اقتصادی اسلام عبارت از مجموعه نظریاتی است که اساس اندیشه های اسلام را در باب اقتصاد و اهداف آن شکل می دهد و زیربنای احکام تفصیلی اسلام در عرصه اقتصاد و فعالیت اقتصادی می باشد.

وی در ادامه به بیان روش شهید صدر در کشف نظام یا مکتب پرداخت و افزود: روش شهید صدر در این زمینه عبارت است از حرکت از رو بنا به زیربنا و در همین جا تفاوت مکتب و نظامی که اسلام ارائه می دهد با سایر مکاتب مثل سوسیالیسم و لیبرالیسم روشن می گردد. زیرا متفکر لیبرال یا سوسیالیست، خود نظام و مکتب را می پردازد و با سیری طبیعی از مکتب و نظریات اساسی قوانین و مقررات را تنظیم می کند. اما متفکر اسلامی در برابر نظامی است که قبلا پرداخته شده است و ما راهی به آن نداریم الا اینکه از احکام شرعی، آن نظام و نظریات اساسی را کشف کند زیرا این احکام بر اساس آن مبانی مکتبی طراحی شده است.

آهنگری با بیان این که شهید صدر از مساله ای سخن رانده است که انکار بسیاری را برانگیخته است خاطرنشان کرد:این شهید سعید معتقد است که در صورتی که یک مجتهد نتواند با فتاوی خود مبانی مکتب را به طور کامل کشف کند و فتاوی شخص او نظامی منسجم را نتیجه ندهد و در این میان عناصر ناسازگاری وجود داشته باشد، وی می تواند از فتاوی مجتهدین دیگران که مکمل عناصر سازگار در فتاوی خود اوست و به کشف نظام می انجامد تمسک کند. در ادامه آهنگری برای احراز حجیت این طریقه و روش و اعتبار بهره گیری از فتاوی دیگران، به طرح مباحثی چون بهره گیری از حساب احتمالات و نظریه استقراء که خود شهید صدر مبتکر آن بود و در مباحث اصول فقه از آن استفاده کرده است پرداخت و افزود: تفکیک فقه النظریات و فقه الاحکام و نیز در پایان دلیل انسداد باب علم و عملی در نظام سازی از سه راه اعتبار روش شهید صدر بود که همیشه قابل اثبات بوده است.

پس از ارائه آهنگری دکتر اصغر آقا مهدوی عضو هیئت علمی دانشگاه امام صادق(علیه السلام) به طرح مباحث خود پرداخت و افزود: بهتر است عنوان این بحث را کشف نظام قرار داد نامید نه نظام سازی. زیرا آنچه در محدوده اختیارات مجتهد است این است که نظام اسلام را در زمینه هایی مثل اقتصاد یا سیاست کشف کند نه اینکه نظام سازی کند. زیرا نظام سازی مرحله اجرایی تطبیق نظام کشف شده اسلامی در عرصه اجتماعی است و وظیفه حکومت است.نکته بعدی که باید به آن اشاره کرد این است که سخن از نظام و نظام سازی فقط در اسلام معقول است نه مکاتب بشری مثل سوسیالیسم و لیبرالیسم. زیرا نظام یک مجموعه منجسم است که از خرده نظام هایی مثل نظام سیاسی، نظام اقتصادی، نظام تربیتی و...تشکیل می شود و در صورتی همه اینها با هم هماهنگ خواهد بود که از منبعی وحی سرچشمه بگیرد و الا فکر محدود بشری هرگز قادر نخواهد بود که نظامی را تشکیل دهد که تمامی عناصر آن با هم کاملا هماهنگ بوده و دارای انسجام دستگاهی باشد.

وی در پایان با بیان اینکه پس از این به کارا بودن مبحث استقراء که شهید صدر باب آن را در مباحث فقهی باز نمود خاطرنشان کرد: بهره گیری از چنین روشی را در مباحث جدید فقهی باید مهم دانست زیرا این روش نگاهی جامع به تفکر فقهی می‌دهد.

تماشاخانه تصویر

نظردهی