هشدار

JUser: :_بارگذاری :نمی توان کاربر را با این شناسه بارگذاری کرد: 653

JUser: :_بارگذاری :نمی توان کاربر را با این شناسه بارگذاری کرد: 674

JUser: :_بارگذاری :نمی توان کاربر را با این شناسه بارگذاری کرد: 652

19 آبان
در گروه های علمی چه می گذرد؟

گزارشی از گروه نظام سازی مرکز تحقیقات بسیج دانشگاه امام صادق(ع) در گفتگو با علی ربیع زاده

مطالعات ما در زمینه های روشی و ماهوی در یک بستر گسترده و البته منسجمی از «علوم انسانی و اجتماعی» صورت می گیرد و از سوی دیگر مبانی اصلی کار ما، اندیشه دست یابی به  «علوم انسانی- اسلامی» است.

به منظور بررسی وضعیت و عملکرد گروه های مختلف معاونت مرکز تحقیقات به مرور به سراغ مسئولان این گروه ها خواهیم رفت و از کارها و پژوهش های انجام شده و در دست اقدام پرس و جو خواهیم کرد. در این نوبت به سراغ علی ربیع زاده دانشجوی کارشناسی ارشد رشته معارف اسلامی و حقوق عمومی دانشگاه امام صادق (ورودی سال 88.)مدیر گروه نظام سازی مرکز تحقیقات بسیج دانشگاه امام صادق (علیه السلام) رفته ایم و با او به گفتگو نشسته ایم.

 

1.آقای ربیع زاده با توجه به اینکه حدود دو سال از فعالیت گروه شما می گذرد لطفا در مورد فعالیت های گروه طی این دوره توضیح بفرمایید.

ایده اصلی و طرح گروه نظام سازی دو سال گذشته توسط آقای حمید بالایی(فارغ التحصیل مقطع کارشناسی ارشد رشته حقوق عمومی از دانشگاه امام صادق علیه السلام) مطرح شد. همزمان با شکل گیری معاونت علمی مرکز تحقیقات بسیج دانشگاه امام صادق علیه السلام، دفتری با عنوان «نظام سازی» تأسیس شد و در مدت نزدیک به یکسال، خود ایشان مسئول دفتر بودند و ایده اصلی که همان نظام سازی در حقوق عمومی بود و از بیانات امام خامنه ای اخذ شده بود را در دستور کار خود قرار دادند. ماحصل فعالیت ایشان، برگزاری سه نشست علمی با عنوان «سلسله نشست های نظام سازی در حقوق عمومی»، دوره علمی-آموزشی «نظام سازی در حقوق عمومی» با حضور اساتیدی چون آیت الله کعبی و انتشار یک جلد کتاب با عنوان «منطق نظام سازی در حقوق عمومی» بود.

 

از آذرماه سال92، با هدف همکاری با آقای بالایی وارد مجموعه مرکز تحقیقات شدم و با استفاده از نظرات و راهنمایی های ایشان مسؤلیت دفتر را به عهده گرفتم. مشکل اساسی که از همان زمان با آن روبرو بودیم، فقر منابع مطالعاتی و عدم وضح نظام مسائل بود که علت اصلی آن هم، بدیع بودن مفهوم نظام سازی در ادبیات رایج علمی و دانشگاهی کشور بوده و هست. به همین جهت، باید از هر ایده و سرنخی در این راستا استفاده و هر منبعی را که به نحوی در این زمینه مفید به نظر می رسید مطالعه می کردیم.

 

برای تسهیل در امر پژوهش، مطالعات خود را بر مفهوم دولت و حکومت اسلامی(به عنوان محور اصلی بحث) متمرکز نمودیم و با همین روند تا تیرماه سال 93 به پژوهش خود ادامه دادیم و نزدیک به 70 جلد کتاب(به زبان فارسی و انگلیسی) و بیش از 200 مقاله که به صورت مستقیم و غیر مستقیم در ترسیم شبکه مفهومی نظام سازی حقوق عمومی ظاهراً مفید به نظر می رسید مطالعه کردیم و موفق به تولید مستندات علمی از همان منابع شدیم. به صورت موازی نیز اقدام به برگزاری تعدادی نشست و کرسی نظریه پردازی با عناوینی مثل «فقه حکومتی نظام ساز» و «نقد مبانی نظری تفکیک قوا در ج.ا.ایران» نمودیم تا از اندیشه های اساتید و دانشجویان در این حوزه بهره ببریم. همزمان با آغاز تابستان سال 93 و دعوت تعدادی از دانشجویان مستعد برای همکاری در این حوزه و پس از مطالعات منسجم و فشرده، به صورت اجمالی نقشه راه و مدل اولیه پژوهش و نظریه پردازی در عرصه نظام سازی تولید شد.

مطابق این مدل، مفاهیم و مسائل مربوط به نظام سازی در طیفی از مباحث بنیادین و مباحث کاربردی طبقه بندی شدند تا توازن میان «مبنا» و «کارکرد» رعایت شود و خلأهای علمی موجود در کشور به صورت متوازن پوشش داده شود. در پایان بازه پژوهشی تابستان، بر اساس همان مدل و مطابق نیازهای اساسی پژوهش در حوزه نظام سازی، دفتر نظام سازی به گروه نظام سازی ارتقاء یافت و چهار دفتر جدید با عناوین اصلی این حوزه ذیل این گروه تأسیس شد و در مجموع تاکنون شش پژوهشگر در گروه مشغول فعالیت هستند. به دنبال این تلاش ها و به لطف حضرت حق، مفهوم نظام سازی این بار با یک مدل منسجم تر و زمینه های پژوهشی متنوع تری در فرایند پژوهش و تولید علم قرار خواهد گرفت.

 

2.لطفا دفاتر گروه نظام سازی و مسئولین آنها را برای ما معرفی کنید.

این دفاتر(بر اساس حجم مباحث بنیادین) به شرح زیر است:

دفتر فلسفه حقوق عمومی(با مسؤلیت آقای رضا احسانی و همکاری آقای حمید پرهیزگاری)، دفتر سیاست گذاری عمومی(که فعالیت رسمی خود را از ابتدای سال 94 آغاز خواهد کرد)، دفتر خط مشی کیفری حکومت اسلامی(با مسؤلیت آقای رامین مالک)، دفتر دولت سازی اسلامی(با مسؤلیت آقای وحید معین)

 

3.در مورد نوآوری و روش شما در گروه نظام سازی و همچنین در مرکز تحقیقات توضیح دهید و بفرمایید که وجه تمایز شما با سایر پژوهشگاه ها در چیست؟

مسلماً مرکز تحقیقات اولین مجموعه ای که بر روی مفهوم نظام سازی پژوهش می کند نیست و نخواهد بود و تعداد محدودی از پژوهشگاه های موجود در کشور در سطوح متفاوتی در این عرصه مشغول فعالیت هستند. مسأله ی مهمی که مدنظر ماست و آن را به عنوان شرط اساسی فعالیت خود می دانیم، ضرورت داشتن یک رویکرد جامع به نظام سازی و ترسیم شبکه مفهومی متناسب با آن است.

 

ممکن است این سؤال به ذهن خطور کند که چرا در رشته حقوق عمومی به مفهوم نظام سازی می پردازید. باید متذکر شوم دلیل اصلی، این است که بتوانیم یک فرایند پژوهشی مشخص و جهت‌دار را ترسیم نماییم و از ابهامات فراوان این حوزه بکاهیم و در مجموع قادر باشیم به خروجی های متنوعی دست پیدا کنیم. به همین جهت، تلاش می کنیم هم از زاویه کلان و هم از زاویه خرد به این مفهوم نگاه کنیم و از طرفی اقتضائات و ملاحظات زندگی اجتماعی را هم در نظر بگیریم. بنابراین مطالعات ما در زمینه های روشی و ماهوی در یک بستر گسترده و البته منسجمی از «علوم انسانی و اجتماعی» صورت می گیرد و از سوی دیگر مبانی اصلی کار ما، اندیشه دست یابی به  «علوم انسانی- اسلامی» است و ناظر به آن هم مطالعات وسیعی در معارف اسلامی داشته و خواهیم داشت. نکته دیگری که در این میان حائز اهمیت است این است که محوراصلی پژوهش های ما، حکومت اسلامی و ولایت فقیه است و سایر مباحث علوم اجتماعی را در نسبت با این امر سنجیده و متناسب با آن ایده اصلی که همان نظام سازی در حقوق عمومی است را مطرح می کنیم. در نهایت می توان گفت مجموع این ملاحظات، نوآوری مجموعه مرکز تحقیقات را در این باره نشان می دهد.

 

4.دستاوردهای گروه نظام سازی در مدت دوسال اخیر چه چیزهایی بوده است؟

همانطور که سابقاً خدمت شما عرض کردم، بدلیل فقدان منبع در این حوزه، تلاش کردیم در اولین گام، موجودیت مکتوب پژوهش هایمان را افزایش دهیم تا فرصت هم افزایی و انتشار دستاوردهایمان بوجود بیاید و مقدمات جریان سازی در فضای علمی و دانشگاهی کشور در راستای جنبش نرم افزاری فراهم شود. در همین راستا، اولین دستاورد جدی ما، تدوین بانک منابع موجود و قابل استفاده برای پژوهش در عرصه نظام سازی است که دربردارنده کتب فارسی و انگلیسی، مقالات، مصاحبه ها، درس گفتارها، و متون جلسات علمی است.

در گام بعد، مطابق با مدل چرخه علمی و پژوهشی گروه نظام سازی، در یک فرایند فزاینده پژوهش های تمامی دفاتر به متون علمی تبدیل می شود و بر مبنای آن طرح های پژوهشی و ترویجی دیگری اجرا می شود مانند برگزاری جلسات علمی و به همین شیوه، دائما بر حجم و عمق محتوای تولید شده افزوده می شود. با استفاده از همین روش، تا کنون هشت سرفصل بنیادین  از مباحث مرتبط با حوزه نظام سازی تدوین شده است.

 

5.هدف غایی و آرمانی شما در گروه نظام سازی در بلند مدت چیست؟

بر مبنای مقدماتی که مطرح شد، مهم ترین هدفی ما، ارائه یک مجموعه منظم، هماهنگ و منسجم از نظام سازی در حقوق عمومی است که حتی الامکان در آن هم از میراث غنی متون و معارف اسلامی استفاده شده باشد و قابلیت تبدیل شدن به مدل های اجرایی متفاوت و کارآمد در «جامعه ایرانی- اسلامی» را داشته باشد و بدون بازگشت به عقب، امکان پیشرفت را در این عرصه فراهم نماید. مسلماً این عالی ترین غایت ماست و در این راستا تلاش می کنیم با طراحی اهداف کوتاه مدت و میان مدت، مسیر دستیابی به آن را هموار تر نموده و در ضمن از آفاتی مثل شعار زدگی و آرمان گرایی محض، مقید نبودن به بیان علمی، سیاست زدگی های مرسوم و.... نیز فاصله بگیریم. امیدوارم که با مدد ذات باری تعالی و حضرت حجت (عج)، این امکان برایمان فراهم شود.

 

از فرصتی که در اختیار ما قرار دادید متشکرم.

نظردهی