هشدار

JUser: :_بارگذاری :نمی توان کاربر را با این شناسه بارگذاری کرد: 714

JUser: :_بارگذاری :نمی توان کاربر را با این شناسه بارگذاری کرد: 674

24 آبان
در گفتگو با محمدرضا فتح الله بیاتی

عملکرد گروه سبک زندگی مرکز تحقیقات بسیج

در آن سبک زندگی هم که مد نظر ماست ما هم باید بتوانیم مبانی دفاتر مورد نظر خودمان را خوب تبیین بکنیم و هم بتوانیم راهکار ها را بیان کنیم.

گفتگویی صمیمانه با محمدرضا فتح الله بیاتی رشته معارف اسلامی و فرهنگ و ارتباطات ورودی 88 . مسئول گروه سبک زندگی مرکز تحقیقات بسیج دانشگاه امام صادق:

 

آقای بیاتی با توجه به مسئولیت شما در گروه سبک زندگی خواهشمندیم ما را بیشتر با این گروه آشنا کنید.

ذیل این گروه دفاتری از جمله: دفتر رسانه، دفتر سیاست گذاری فرهنگی، دفتر تعلیم و تربیت و دفتر سیاست گذاری خانواده قرار دارند. البته درصدد تشکیل دفاتر دیگری هم هستیم که هنوز فعالیت آنها آغاز نشده و در مرحله طرح نامه نویسی هستند. به عنوان نمونه دفتر هیات که یک سری صحبت هایی شده ولی هنوز کار شروع نشده است. و همچنین دفتر ارتباطات میان فرهنگی که قرار است بحث گردشگری رو مورد بحث قرار بدهد.

 

هر گروه یک ناظر علمی دارد که دانشجوی دکتراست. گروه ها هر هفته کارها را به ناظر علمی گزارش می دهند و ایشان نظارت می کنند. ناظر علمی گروه سبک زندگی آقای پورکیانی دانشجوی دکتری رشته سیاست گذاری فرهنگی دانشگاه باقرالعلوم هستند. مسئول دفتر سیاست گذاری فرهنگی آقای قلی پور دانشجوی رشته معارف اسلامی و مدیریت ورودی 88 دانشگاه هستند.

 

مسئول دفتر رسانه از ابتدا خودم بودم و هنوز هم فعلا خودم هستم. آقای حسام فر دانشجوی معارف اسلامی و فرهنگ و ارتباطات ورودی 89 دانشگاه، نیز به عنوان کارشناس دفتر رسانه با بنده همکاری می کنند.

 

مسئول دفتر تعلیم و تربیت کودک هم آقای حامد ملانوری دانشجوی رشته الهیات، معارف اسلامی و ارشاد هستند. آقای حمید طاهری جانبازلو دانشجوی رشته معارف اسلامی و مدیریت ورودی 87 دانشگاه، هم مسئول  دفتر سیاست گذاری خانواده هستند.

 

لطفا در مورد چگونگی شکل گیری ایده این گروه در مرکز تحقیقات برای ما توضیح دهید.

یک بررسی شد در صحبت های مقام معظم رهبری که چه مباحثی به عنوان محور سخنان ایشان مطرح است. یکی از اینها بحث سبک زند گی بود که در کنار سایر گروه ها استخراج شد. مولفه های سبک زندگی از نگاه ایشان را هم بررسی کردیم و بحث های اصلی که ذیل بحث سبک زندگی (البته اینجا یک معنای نزدیک به فرهنگ مد نظر ماست) قرار دارد را برای موضوع پژوهش ها و دفاتر انتخاب کردیم.

 

ما مسائل و زیرمجموعه هایی از سبک زندگی را که دغدغه های اصلی رهبری و انقلاب و نظام بودند را مد نظر قرار داده و گفتیم که یکی بحث تعلیم و تربیت است به عنوان محور و اساس نظام جمهوری اسلامی باید به آن پرداخته شود. البته ما قبلا دو سه پروژه در بحث تعلیم و تربیت انجام دادیم.

 

بحث مخاطب شناسی در اسلام رو داشتیم که چند جلد کتاب نتیجه این پروژه شد. بحث محتوا شناسی که محتواهای مورد نیاز درتعلیم و تربیت بررسی شده که این نیز هم تبدیل به چند جلد کتاب شده است. یکی هم بحث روش شناسی تعلیم و تربیت که البته اینها چاپ نشده اند. این سه مورد پروژه هایی بوده است که ما قبلا در تعلبم و تربیت انجام دادیم. در بحث تعلیم و تربیت نیز آن چیزی که به عنوان خلا باید بررسی شود بیشتر بحث تعلیم و تربیت کودک است.

 

این تقسیم بندی برای سبک زندگی جامع و مانع است؟

این چهار تقسیم بندی ما اصلا حصر عقلی نیست. و ما با توجه به نیرو و پتانسیلی که داشتیم اینها را پیگیری کردیم که حالا انشاالله بعدا بتوانیم بقیه مولفه ها را هم پیگیری کنیم.

 

لطفا به صورت اجمالی فعالیت های هر یک از دفاتر را برای ما بیان کنید؟

اولین دفتری که ما تأسیس کردیم دفتر رسانه بود که بنده خودم مسئول دفتر رسانه هم هستم. ما از همان یک سال پیش در این دفتر شروع به کار کردیم. موضوع محوری دفتر رسانه جذابیت در رسانه دینی بود. به این معنا که ما در رسانه دینی که بیشتر تاکید روی تلویزیون هست به عنوان رسانه ملی و رسانه فراگیر، وقتی که می خواهیم یک مخاطب را جذب کنیم با توجه به ملاک های دینی چگونه باید این کار را انجام دهیم.

 

چون ملاک های جذابیت در رسانه های غربی ملاک هایی است که اسلام نسبت به همه آنها موضع دارد. یعنی هم با خشونت آن هم با ترس آن هم با هیجان آن به شدتی که هست مشکل داریم هم با سکس و ....

 

موضعی که می گویم منظور این نیست که کلا قبول نداریم احتمالا تعدیل هایی محدودیت هایی برای آن قائل هستیم. اینکه ما با چه محورهایی با چه مولفه ها و چه تکنیک هایی مخاطب را در تلویزیون جمهوری اسلامی و رسانه دینی باید جذب کنیم مسأله این دفتر بوده است. البته همانطور که میدانید بحث جذابیت از بحث های اساسی در رسانه است. چرا که رسانه با مخاطب تعریف می شود و وقتی که مخاطب جذب نشود اصلا رسانه معنا پیدا نمی کند.

 

از این جهت این پروژه ای بود که ما چند وقتی روی آن کار کردیم که تقریبا اصلا ادبیاتی برای آن موجود نبود. حتی بعضی ها اعتقاد داشتند که وظیفه ما فقط رساندن پیام است نه جذب مخاطب. ما یک چیزی رو باید بگوییم. حالا اینکه مخاطب بخواهد یا نخواهد بپسندد یا نپسندد. زیبا باشد یا نباشد اصلا کاری نداریم به این قضایا. ما فقط باید یک سخن پراکنی در رسانه بکنیم.

 

اون چیزی که انشالله در همین چند هفته جمع خواهد شد و به عنوان خروجی خواهیم داد. ما یک ساختار پژوهش را مشخص کردیم. احتمالا در قالب یک مقاله مفصل یا در غالب یک کتاب کوچک ارائه خواهد شد. که ویرایش پایانی خودش رو طی می کند. که انشاالله پروژه اول دفتر رسانه تمام خواهد شد.

 

یکی دیگر از زیرشاخه های سبک زندگی خانواده است. خانواده هم که کوچکترین نهاد اجتماعی و کوچکترین گروه اجتماعی بوده و به عنوان مهم ترین رکن فرهنگ در جمهوری اسلامی است. در دین مبین  اسلام نیز روی خانواده و تربیت خانواده تاکید ویژه شده است. در این دفتر بیشتر بحث سیاست گذاری خانواده بررسی می شود. چرا که این حوزه، حوزه ای است که کمتر کار شده و تا حدودی مورد غفلت قرار گرفته است.

 

یکی دیگر از دفاتر ما دفتر سیاست گذاری فرهنگی است که بسیار کلیدی است. و بیشتر بحث در مورد سیاستگذاری فرهنگی است. الان خیلی از مباحثی که ما در جمهوری اسلامی با آنها مشکل داریم بر سر سیاست گذاری است. در اکثر بحث های فرهنگی که وجود دارد ما خیلی وقت ها روی بحث های نظری مشکلی نداریم. در این دفتر در مورد سیاست گذاری فرهنگی در حال تحقیق هستیم. عنوان کلی آن مبانی نظری و بایسته های عملی سیاست گذاری فرهنگی است.

یکی دیگر از دفاتر رسانه است که به عنوان پدیده نو ظهوری که تأثیر عمده ای بر سبک زندگی مردم می تواند داشته باشد و نمی توان فارغ از رسانه از تغییر و یا تصحیح سبک زندگی سخن به میان آورد.

 

با توجه به صحبت های حضرت آقا در مورد سبک زندگی و اینکه تاکیید بسیاری روی این مطلب دارند هدف آرمانی و غایی شما در گروه چه هدفی است؟

اگر بخواهیم هدف را ناظر به عنوان بررسی کنیم که یک سبک زندگی وجود دارد که به معنای زندگی روزمره یا همان فرهنگ است. البته سبک زندگی باید ناظر به مولفه هایش تعریف شود. ما اگر بتوانیم در سبک زندگی اسلامی تکلیف خودمان را نسبت به مولفه ها روشن کنیم یعنی بدانیم که سیاست گذاری فرهنگی ما در نظام جمهوری اسلامی چگونه باید باشد و اینکه تعلیم و تربیت ما چگونه باید باشد و خانواده و رسانه نیز چگونه باید باشد. در نتیجه ما می توانیم یک الگوی کامل از سبک زندگی اسلامی نشان دهیم.

 

که به میزانی که مولفه های این موضوع کامل شود و تکلیف و وظیفه ما نسبت به آن مشخص شود می توانیم بگوییم که به هدف خودمان در حال نزدیک شدن هستیم. نکته ای که باید تاکیید شود این است که اساسا بنای مرکز این است که ما یک سری مسائل نظری ناظر به کاربرد داشته باشیم. ناظر به این معنا که الان که من اسم سیاست گذاری فرهنگی را گفتم بامبانی نظری و بایسته های عملی باشد.

 

الان یکی از مشکلاتی که در کشور داریم همین است که خیلی ها می آیند و فقط بحث های نظری انجام می دهند.یا فقط بحث های تکنیکی انجام می دهند. این باعث شده است که خیلی فاصله ایجاد شده بین ساحت اجرا و تکنیکی ما با فضای علمی و دانشگاهی. خیلی وقت ها اساتید یک صحبت هایی می کنند که مجری های آنها می گویند که بحث ها خیلی انتزاعی است .مثلا شما یک استاد رسانه ای دانشگاهی را نمی توانید بگذارید با یک کارگردان صحبت کند. حرف های همدیگر را در خیلی موارد نمی فهمند.

بنایی که مرکز دارد این است که ما بحث های عملی تا نظری را در یک پروژه و در یک دفتر داشته باشیم. از این جهت در آن سبک زندگی هم که مد نظر ماست ما هم باید بتوانیم مبانی دفاتر مورد نظر خودمان را خوب تبیین بکنیم و هم بتوانیم راهکار ها را بیان کنیم.

 

تفاوت شما باید سایر پژوهشگاه ها در چیست؟

بعضی ها پژوهش را شبیه دو و میدانی امدادی می دانند. می گویند که ما باید یک کاری را انجام دهیم و به یک نقطه که رسیدیم به نفر بعدی تحویل دهیم. و این قضیه باعث شده که فضای کشور اینگونه شود که استاد دانشگاهی می آید یک کاری انجام می دهد به قول خودش کار نظری و کارگردان اصلا نمی تواند بفهمد که بتواند ادامه مسیر را برود. یکی از مهم ترین تفاوت هایی که هست همین است. همین ناظر به کاربرد بودن.

 

مثلا زمانی که بنده در مورد جذابیت در رسانه صحبت می کنم از نورپردازی در یک صحنه حرف می زنم تا فلان احادیث پیامبر در مورد جایگاه مخاطب یا فلان آیه قرآن. ارتباط دادن مبانی به کاربرد بسیار مهم است و یکی از مهمترین خلاهای است که وجود دارد.

 

یکی از مهمترین بحث هایی که اینجا وجود دارد دغدغه محوری است. یعنی ما به دنبال اینکه یک سفارشی بگیریم از یک ارگان و سازمان و بخواهیم بر اساس سفارش ها پژوهش کنیم نیستیم. تماما بر اساس صحبت های رهبری و دغدغه های ایشان است. و بر اساس خلاهایی که وجود دارد کار می شود. نمی خواهیم بگوییم جاهای دیگر دغدغه محور نیستند ولی ما سعی کردیم در تک تک دفاتر و تک تک لحظات این مورد توجه باشد.

مرکز به دنبال این است که حتی خود مرکز خیلی از پروژه ها را عملی بکند. یعنی حتی اگر در حوزه رسانه ما پژوهش می کنیم تولید هم بکنیم.

 

دستاوردهای گروه شما تاکنون چه چیزهایی بوده است؟

دستاوردهای گروه که تاکنون انجام شده است غالبا در قالب یادداشت علمی بوده. البته خلاصه کتاب و مقاله و ... هم داشته ایم. ان شاالله قرار است که یادداشت های علمی گروه در نشریه مرکز چاپ شود.

 

ما یک بحث آموزشی نیز برای اعضای گروه داریم که سلسله جلساتی تحت عنوان مبانی تولید علم برگزار می شود که مباحث فلسفه غرب را با تحلیل شروع کردیم جلو آمدیم مباحث فلسفه علم را خوندیم و بحث های نظریه فرهنگ و جامعه شناختی و سایر بحث هایی که برای یک نفر که می خواهد بحث های تولید علم را انجام دهد و بحث علم دینی کار بکند نیاز است در این جلسه مطرح می شود که اینها هم جزواتش در حال آماده سازی است تا مورد استفاده قرار گیرد

 

یک سری جلساتی هم داریم که هر دفتر پروژه خود را برای دفاتر دیگر ارائه می دهد. و سایر دفاتر این را نقد می کنند. این در هم افزایی و اینکه دفاتر بتوانند به هم کمک کنند موثر است. هر دو هفته یک بار برگزار می شود.

نظردهی