دوشنبه, 10 اسفند 1394 ساعت 10:07

گزارش خبری – محتوایی برگزاری دومین نشست از سلسله نشست­های اسلام و پیشرفت/ مرکز تحقیقات بسیج دانشگاه امام صادق (ع)

به گزارش مرکز تحقیقات بسیج دانشگاه امام صادق(علیه السلام) دومین نشست از سلسله نشست­های آموزشی تخصصی اسلام و پیشرفت سه شنبه (4/12/94) در محل دانشگاه امام صادق (علیه السلام) با تدریس جناب حجت الاسلام و المسلمین دکتر غلامی (ریاست شورای سیاست گذاری کنگره بین المللی علوم انسانی اسلامی) و مشارکت جمعی از پژوهشگران و نخبگان دانشگاه­ها و حوزه­های علمیه­ ی تهران و قم برگزار شد.

گزارش خبری - محتوایی برگزاری دومین نشست از سلسله نشست­های اسلام و پیشرفت

(مرکز تحقیقات بسیج دانشگاه امام صادق علیه السلام، مرکز پژوهش­های علوم انسانی اسلامی صدرا)

استاد محترم: جناب حجت­الاسلام و المسلمین دکتر غلامی

به گزارش مرکز تحقیقات بسیج دانشگاه امام صادق(علیه السلام) دومین نشست از سلسله نشست­های آموزشی تخصصی اسلام و پیشرفت سه شنبه (4/12/94) در محل دانشگاه امام صادق (علیه السلام) با تدریس جناب حجت الاسلام و المسلمین دکتر غلامی (ریاست شورای سیاست گذاری کنگره بین المللی علوم انسانی اسلامی) و مشارکت جمعی از پژوهشگران و نخبگان دانشگاه­ها و حوزه­های علمیه­ ی تهران و قم برگزار شد.

در این نشست که به جهت تبیین مقدماتی از زوایای بنیادین مبحث الگوی اسلامی پیشرفت در جامعه انسانی شکل گرفته بود، موضوع"بررسی جایگاه دنیا از منظر دین مبین اسلام"توسط استاد گرامی تدریس و به بحث گذاشته شد.

در ابتدای این نشست جناب حجت­ الاسلام و المسلمین دکتر غلامی، ضمن بیان آیات قرآن کریم هم­چون آیه ­ی مبارکه ­ی 20 سوره ­ی حدید، آیه ­ی مبارکه­ ی 14 سوره­ ی آل ­عمران و آیه ­ی 64 سوره­ ی مبارکه­ ی عنکبوت و روایاتی مستند از حضرات معصومین علیهم السلام ، هم­چون خطبه­ی 81 و 112نهج ­البلاغه، به بیان جایگاه و اقتضائات دنیا از منظر دین مبین اسلام پرداختند و در نهایت نیز با بیان روایت معروف "الدنیا سجن المؤمن....." به تفسیر اجمالی از معنای "سجن" در این روایت مبارک (مبتنی بر این مهم که اساسا روح انسان متعلق به عالم مجردات است و پرواز و تعالی برای او مستلزم دل­بریدن از دنیا و محبت دنیا است) اشاره کردند.

در ادامه، استاد گرامی به جهت تبیین تصویر دنیا منطبق بر هندسه­ی معرفتی اسلام، ضمن نفی رهبانیت در اسلام (علی رغم بیان آیات و روایات مذکور در بالا که در مذمت دنیا بیان شده­ اند) با توجه به بیان نصوصی دیگر از آیات و روایات، در مورد جایگاه دنیا از منظر دین مبین اسلام این نکته را بعنوان اصلی مهم مورد توجه قراردادند که اساسا زندگی کردن در این دنیا (که با توجه به بیانات مذکور، ماهیتی مذموم دارد) در صورت مقید شدن به قیودی هم­چون تقوا ، پارسایی و نگریسین به آن با چشم بصیرت می­ تواند فایده و نتایج خوبی برای انسان داشته باشد.

ایشان در ادامه، به جهت جمع­ بندی در مورد شناخت جایگاه دنیا با روش مراجعه به نصوص معتبر و مستند دینی، در این نشست، نکات هفتگانه ­ی مهمی بیان کردند که در زیر به اختصار به تبیین­شان پرداخته شده است.

نکته­ ی اول: اساسا بهجهت شناخت جایگاه دنیا در منظومه­ ی معارف اسلامی، باید این اصل مورد توجه قرار گیرد که این دنیا فرع بر دنیای آخرت است و هم­چنین جای هیچ شک و تردیدی نیست که حقیقت این دنیا در آخرت ظهور پیدا می­کند.

نکته­ ی دوم: درست است که این دنیای مادی به نسبت دنیای آخرت فرع است و موقتی اما در نگاه دین اسلام همین دنیای فانی، نقش بسیار مهمی در چگونگی حیات ابدی انسان در دنیای آخرت دارد و اساسا انسان در همین دنیا می­بایست مراتب کمال خود را طی کند تا بتواند در آخرت از حیات طیبه­ای برخوردار باشد کمااینکه در آیات مبارکه ­ی قرآن کریم نیز این مهم بیان شده است که انسان در این دنیا می­بایست به مقام خلیفه ­اللهی دست یابد.

نکته­ ی سوم: با توجه به آیات و روایاتی که بیان شد ماهیت دنیا ماهیتی است که اساسا نمی­توان به دنیایی صددرصد خوب و عاری از وسوسه­ های شیطانی و جاذبه­ های دنیایی دست پیدا کرد. چنانکه در زمان ظهور حضرت بقیه ­الله روحی و ارواحنا لتراب مقدمه فداه نیز چنین نیست که صددرصد این دنیا عاری از هرگونه وسوسه­ های شیطانی و جاذبه­ های دنیایی باشد، بلکه در آن زمان نیز دنیای صددرصد خوب به شکل مطلق شکل نمی­گیرد بلکه با فراهم آمدن اقتضائات هدایت کلان و دست­یابی به شرایط بهتری برای هدایت انسان­ها، انسان­ های بیش­تری می­توانند در این طریقت طی مسیر کنند.

نکته ­ی چهارم: لازم است به جهت شناخت صحیح از جایگاه دنیا در منظومه­ ی تعلیمات اسلامی، میان دو مفهوم اساسی حب دنیا و زندگی سالم و سازنده در این دنیا تفکیک قائل شویم چرا که اساسا منهی عنه آیات و روایات، حب دنیا و دنیاپرستی و ترجیح آخرت بر دنیا است و نه زندگی سازنده و سالم و بهره ­مندی معقول از نعمات این دنیا، چنانکه این مهم در زندگی معصومین علیهم السلام مشهود است. (این نکته در سوره ی مبارکه ­ی بقره آیه ­ی 172 بیان شده است: "کلوا من الطیبات ما رزقناکم و اشکروا لله....."

نکته­ ی پنجم: در تعابیری از حضرات معصومین علیهم السلام از دنیا تحت عنوان مزرعه­ ی آخرت تعبیر شده است که در اینجا می­بایست این نکته بیان شود:انجام عمل صالح در این دنیا به جهت بهره­برداری از آن در آخرت مستلزم ایمان است و اساسا عمل صالحی مقبول حضرت احدیت است که مسبوق به ایمان بوده باشد که البته خود مقوله ­ی ایمان هم حسب بیان آیه ­ی 96 سوره­ ی مبارکه ­ی اعراف، مقدمه­ و ملزوم نزول برکات و بهره­ مندی بندگان از نعمات بیش­تر خداوند می­ باشد.

نکته­ ی ششم: خداوند یکی از تکالیفی که در این دنیا برای انسان در نظر گرفته است این است که این دنیا باید بدون تسلط کفار بر مسلمین و توسط خود مسلمین (قاعده­ ی نفی سبیل) و منطبق بر تعریف پیشرفت در منظومه­ ی تعلیمات اسلامی و با الهام از اصول و مبانی اسلامی آباد شود و زمینه ­ی بهره­ مندی معقول از نعمات الهی برای اجتماع، توسط دولت اسلامی فراهم گردد. زیربنای این بیان و فلسفه­ ی این تکلیف، این است که اساسا نمی­بایست در جامعه ­ی اسلامی مشکل فقر (فکری، مادی، فرهنگی و ....) وجود داشته باشد چرا که حسب بیان روایات مستند فقر از موانع ایمان، رشد و کمال افراد جامعه ­ی انسانی است.

نکته­ ی هفتم: اصولارشد و به کمال رسیدن انسان مستلزم فعالیت و زندگی او در اجتماع است. چرا که حسب استدلالاتی مبتنی بر مدنی بالطبع بودن انسان، حیات او در یک شرایط جمعی و پیچیده و بروز استعدادهای متعدد او در آن شرایط و خدمات او به جامعه ­ی انسانی و سختی­ های او در زندگی اجماعی، زمینه­ های رشد فزاینده­ ای در مقایسه­ ی حیات منزوی­گرایانه­ را برای او به وجود می­ آورد.

با توجه به نکات هفت­گانه ­ی بیان شده در بالا این نکته بسیار حائز اهمیت است که اساسا تعارض بنیادین مبانی اسلامی و مبانی تفکر و تمدن غربی در تعریف مقوله­ ی پیشرفت به برداشت این دو جریان از جایگاه دنیا برمی­ گردد و اگر کسی این تفاوت و تعارض را بتواند درک کند، می­تواند به قواعدی در تعریف پیشرفت در منظومه ­ی ادبیات اسلامی نیز دست پیدا کند.

در انتها، دانشجویان حاضر در جلسه نیز سؤالاتی مطرح کردند که استاد گرامی در ضمن پاسخگویی به سؤالات ایشان به مباحثی هم­چون سابقه ­ی تمدنی درخشان مسلمانان، نقش انقلاب اسلامی در شکل­گیری تمدن اسلامی، جایگاه نظریه انحطاط تاریخ و نظریه تکامل تاریخ (نظریه صواب در نزد اندیشمندان مسلمانان) در شکل­ گیری تمدن اسلامی، تعامل گزینشی تمدن اسلامی با نقاط مثبت تمدن­ های دیگر پرداختند.

منطبق بر نکات و مفاهیم بیان شده در این جلسه، در نشست آتی تعریف دقیقی از مقوله­ ی پیشرفت در نگاه اسلامی بدست خواهیم آورد.

تفصیل مطالب بیان شده در این نشست به صورت فایل صوتی و جزوه­ مکتوب تدوین و متعاقبا از طریق پایگاه اینترنتی http://rc.basijisu.ir/pishraft/ به استحضار پژوهشگران این حوزه خواهد رسید.

علاقه­ مندان به مباحث مطرح شده در این نشست می­توانند با مراجعه به پایگاه اینترنتی http://rc.basijisu.ir/pishraft/ ضمن مطالعه ­ی بیش­تر در این حوزه، نسبت به ثبت نام و شرکت در نشست های آتی سلسله نشست­ های اسلام و پیشرفت اقدام نمایند.

لازم به ذکر است سلسله نشست­ های اسلام و پیشرفت در ده جلسه (هر هفته، سه شنبه­ ها از ساعت 19 الی 21) در مکان دانشگاه امام صادق علیه السلام برگزار می ­شود.

خواندن 533 دفعه

تماشاخانه تصویر

محتوای بیشتر در این بخش: مطالب جلسه دوم / دین و دنیا »

نظر دادن